ISO 105-B04: Textiles – Tests for colour fastness – Part B04: Colour fastness to artificial weathering: Xenon arc fading lamp test
ISO 105-B04: สิ่งทอ – การทดสอบความคงทนของสี – ส่วน B04: ความคงทนของสีต่อสภาพอากาศเทียม: การทดสอบด้วยหลอดไฟซีนอนอาร์ก
วิธีการทดสอบ (Test Method)
มาตรฐานนี้ถูกออกแบบมาเพื่อจำลองสภาพแวดล้อมกลางแจ้งจริง (แสงแดด ความร้อน และความชื้น/น้ำฝน) เพื่อดูความทนทานของสีผ้า
- นำตัวอย่างผ้าไปติดตั้งในเครื่องทดสอบที่ใช้หลอดไฟ Xenon Arc ซึ่งจำลองสเปกตรัมของแสงแดดธรรมชาติ
- ตัวอย่างผ้าจะต้องเผชิญกับวัฏจักร (Cycle) ที่ผสมผสานระหว่าง แสงสว่าง ความร้อน และการพ่นน้ำ (Water Spray) สลับกันไป เช่น รอบการพ่นน้ำ 1 นาที สลับกับช่วงที่ได้รับแสงและความร้อนแห้ง 29 นาที เพื่อจำลองสภาพฝนตกและแดดออก
- ในขณะเดียวกัน แผ่นมาตรฐานขนสัตว์ย้อมสีน้ำเงิน (Blue Wool References, เกรด 1 ถึง 8) จะถูกนำมาทดสอบร่วมในเครื่องเดียวกัน แต่จะถูกป้องกันไม่ให้โดนน้ำสเปรย์ (มีกระจกกรองแสงปิดไว้) เพื่อใช้เป็นตัวเทียบวัดพลังงานแสงที่ได้รับ
การอ่านผลการทดสอบ (Result Evaluation)
การประเมินผลทำโดยการเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับตัวอย่างผ้า:
- นำชิ้นผ้าที่ผ่านการทดสอบมาเทียบเคียงความแตกต่างของสี (Change in Colour) กับผ้าชิ้นต้นแบบที่เก็บไว้ (Original Fabric)
- เปรียบเทียบระดับความซีดจางหรือการเปลี่ยนไปของสีกับ แผ่นมาตรฐาน Blue Wool ที่วางทดสอบร่วมกัน
- หากชิ้นงานมีการเปลี่ยนเฉดสี (Hue) หรือความสว่าง (Lightness) ร่วมด้วย สามารถใส่ตัวอักษรย่อกำกับท้ายระดับคะแนนเพื่อระบุลักษณะการเปลี่ยนของสีได้ เช่น:
- Bl = Bluer (อมสีน้ำเงินมากขึ้น)
- Y = Yellower (อมสีเหลืองมากขึ้น)
- G = Greener (อมสีเขียวมากขึ้น)
- R = Redder (อมสีแดงมากขึ้น)
- D = Duller (สีหม่นลง)
- Br = Brighter (สีสดขึ้น)
เกณฑ์การให้คะแนน (Scoring Criteria)
การให้คะแนนจะอ้างอิงตาม Blue Wool Scale ซึ่งมีทั้งหมด 8 ระดับ (ประเมินโดยเทียบกับแผ่น Blue Wool เบอร์ 1 ถึง 8):
- เกรด 1: ความคงทนของสีต่ำที่สุด (ซีดจางง่ายและรวดเร็วมาก)
- เกรด 2: ความคงทนต่ำ
- เกรด 3: ความคงทนค่อนข้างต่ำ
- เกรด 4: ความคงทนระดับปานกลาง
- เกรด 5: ความคงทนค่อนข้างดี
- เกรด 6: ความคงทนดี
- เกรด 7: ความคงทนดีเยี่ยม
- เกรด 8: ความคงทนสูงสุด (แทบไม่พบการเปลี่ยนแปลงหรือซีดจางเลย)
การให้คะแนนเป็นค่าครึ่งระดับได้ เช่น 5-6 หากผลลัพธ์อยู่กึ่งกลางระหว่าง Blue Wool สองเบอร์ สำหรับผ้าตกแต่งหรือสิ่งทอกลางแจ้ง (Outdoor/Awning/Upholstery) ทั่วไป มักกำหนดเกณฑ์มาตรฐานขั้นต่ำไว้ที่ระดับ 5 หรือ 6 ขึ้นไป เพื่อให้มั่นใจว่าทนทานต่อแสงแดดและสภาพอากาศได้ดีในระยะยาว)
บทความอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง
ISO 105: Colour Fastness to…
Blue Wool Standards
ISO 105-B02
ISO 105-B04
ISO 105-C06
ISO 105-E02
ISO 105-E03
ISO 105-X12
Colorfastness ผ้าสีซีด ผ้าสีจาง