ISO 105-E02: Textiles — Tests for colour fastness — Part E02: Colour fastness to sea water
สิ่งทอ – การทดสอบความคงทนของสี – ส่วนที่ E02: ความคงทนของสีต่อน้ำทะเล
วิธีการทดสอบ (Test Method)
การทดสอบนี้เป็นการจำลองสภาวะที่สิ่งทอต้องสัมผัสกับน้ำทะเล เพื่อดูว่าสีของผ้าจะซีดจางหรือตกใส่ผ้าชนิดอื่นหรือไม่ โดยมีขั้นตอนดังนี้
- การเตรียมสารละลาย (Artificial Sea Water): เตรียมน้ำทะเลเทียมโดยการผสมโซเดียมคลอไรด์ (NaCl) 30 กรัม และแมกนีเซียมคลอไรด์ (MgCl2) 5 กรัม ต่อน้ำกลั่นหรือน้ำปราศจากไอออน 1 ลิตร
- การเตรียมชิ้นงาน (Sample Preparation): ตัดชิ้นผ้าตัวอย่างขนาด 10 × 4 ซม. แล้วนำไปเย็บประกบติดกับ “ผ้าทดสอบมัลติไฟเบอร์” (Multi-fiber test fabric – ผ้ามาตรฐานที่ทอจากเส้นใยหลายชนิดรวมกัน)
- การแช่ (Immersion): นำชิ้นงานที่เย็บติดกันแล้วไปแช่ในสารละลายน้ำทะเลเทียมที่อุณหภูมิห้อง พร้อมกับกวนหรือนวดเบาๆ เพื่อให้น้ำซึมเข้าสู่เนื้อผ้าอย่างทั่วถึง
- การจำลองสภาวะด้วยแรงกด (Pressuring): นำผ้าออกจากน้ำทะเลเทียม วางระหว่างแผ่นกระจกหรือแผ่นอะคริลิกใส แล้วนำเข้าเครื่อง Perspiration Tester โดยตั้งค่าน้ำหนักกดทับให้เกิดแรงดันที่ 12.5 kPa (หรือใช้น้ำหนักประมาณ 5 กิโลกรัม)
- การอบ (Incubation): นำเครื่องทดสอบที่มีผ้าตัวอย่างถูกกดทับอยู่ เข้าตู้อบที่อุณหภูมิ 37±2 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 4 ชั่วโมง
- การทำให้แห้ง (Drying): นำออกจากตู้อบ แกะด้ายที่เย็บร้อยออกให้เหลือผ้าติดกันเพียงด้านเดียว แล้วนำไปอบแห้งในอุณหภูมิที่ไม่เกิน 60 องศาเซลเซียส
การอ่านผลการทดสอบ (Result Evaluation)
การประเมินผลจะใช้ Grey Scale (แผ่นสเกลสีเทามาตรฐาน) เทียบด้วยสายตาภายใต้ตู้ควบคุมแสง (Color matching cabinet) โดยจะประเมินผลแยกเป็น 2 ส่วนหลัก คือ
- Color Change (การเปลี่ยนสีของผ้าตัวอย่าง): ดูว่าผ้าทดสอบหลักมีสีซีดจางหรือสีเพี้ยนไปจากเดิมมากน้อยเพียงใด เทียบกับ Grey Scale for Color Change (มาตรฐาน ISO 105-A02)
- Color Staining (การเปื้อนสี): ดูว่าสีจากผ้าทดสอบหลัก ตกใส่ผ้าทดสอบมัลติไฟเบอร์ที่นำมาประกบกันมากน้อยเพียงใด (เพื่อดูว่าสีจะตกใส่เส้นใยชนิดอื่นหรือไม่) เทียบกับ Grey Scale for Color Staining (มาตรฐาน ISO 105-A03)
ผลการทดสอบจะถูกแบ่งเป็นระดับคะแนน (Grade) ตั้งแต่ 1 ถึง 5 โดยมีระดับครึ่งคะแนนด้วย (เช่น 4-5 หรือ 4.5)
| ระดับคะแนน (Grade) | ความหมายและผลลัพธ์ที่ได้ |
| Grade 5 | ดีเลิศ – ไม่มีการเปลี่ยนสีเลย หรือแทบไม่เห็นการเปลี่ยนแปลง / สีไม่ตกใส่ผ้าอื่น |
| Grade 4 | ดี – สีมีการเปลี่ยนแปลงหรือตกใส่ผ้าอื่นเล็กน้อย |
| Grade 3 | ปานกลาง – สีเปลี่ยนหรือตกใส่ผ้าอื่นในระดับที่สังเกตเห็นได้ชัดเจน |
| Grade 2 | แย่ – สีเปลี่ยนหรือตกใส่ผ้าอื่นค่อนข้างมาก |
| Grade 1 | แย่มาก – สีเปลี่ยนอย่างรุนแรง หรือสีตกใส่ผ้าอื่นอย่างหนัก |
สำหรับผ้าที่ต้องการความปลอดภัยและคุณภาพสูงตามมาตรฐานสากล ผลการทดสอบที่ยอมรับได้มักจะต้องอยู่ในเกณฑ์ Grade 4 ขึ้นไป