หมวดหมู่: BS EN

PART 1

BS 5867-1:2004 Textiles and textile products – Curtains and drapes
Part 1: General requirements สิ่งทอและผลิตภัณฑ์สิ่งทอ – ผ้าม่านและผ้าประดับแขวน – ส่วนที่ 1: ข้อกำหนดทั่วไป

ประเมินความคงทนของสีและความคงตัวของขนาดผ้า

วิธีการทดสอบ

รายการ	วิธีทดสอบ
ความคงทนของสีต่อแสง	ใช้แสงจากหลอดซีนอนอาร์ก ตาม BS EN ISO 105-B02
ความคงทนของสีต่อการซัก	ซักตาม BS EN ISO 105-C06 แล้วประเมินสีเปลี่ยนและสีตกติดผ้าอื่น
ความคงทนของสีต่อการซักแห้ง	ทดสอบตาม BS EN ISO 105-D01 แล้วประเมินสีเปลี่ยนและสีตกติด
การเปลี่ยนขนาดหลังซัก	วัดความยาวและความกว้างก่อน–หลังการซักตาม BS EN ISO 6330
การเปลี่ยนขนาดหลังซักแห้ง	ประเมินตาม BS EN ISO 3175-1

การอ่านผล

• ความคงทนต่อแสง: อ่านระดับ Blue Wool โดยค่าสูงแสดงว่าทนแสงได้ดีกว่า
• สีเปลี่ยนและสีตกติด: อ่านระดับ Grey Scale โดยระดับ 5 ดีที่สุด และระดับ 1 เปลี่ยนมากที่สุด
• การเปลี่ยนขนาด: รายงานเป็นเปอร์เซ็นต์ แยกแนวยาวและแนวกว้าง โดยทั่วไปค่าลบหมายถึงหด และค่าบวกหมายถึงยืด

การให้คะแนน

รายการ	เกณฑ์ยอมรับ
สีต่อแสง	อย่างน้อยระดับ 5–6
สีเปลี่ยนหลังซัก	ระดับ 4 หรือดีกว่า
สีตกติดหลังซัก	ระดับ 3–4 หรือดีกว่า
สีเปลี่ยนหลังซักแห้ง	ระดับ 4 หรือดีกว่า
สีตกติดหลังซักแห้ง	ระดับ 3–4 หรือดีกว่า
การเปลี่ยนขนาดหลังซักหรือซักแห้ง	ค่าเฉลี่ยการเปลี่ยนขนาดแต่ละแนว ไม่เกิน 3%

PART 2

BS 5867-2:2008 Fabrics for curtains, drapes and window blinds
Part 2: Flammability requirements – Specification ผ้าสำหรับผ้าม่าน ผ้าประดับแขวน และม่านบังตาหน้าต่าง – ส่วนที่ 2: ข้อกำหนดด้านการติดไฟ

Type A, B และ C เป็น ชุดเกณฑ์สมรรถนะ ไม่ใช่คะแนน โดย Type A เข้มงวดน้อยที่สุด และ Type C เข้มงวดมากที่สุด

วิธีการทดสอบ

แขวนชิ้นผ้าในแนวตั้ง แล้วจ่อเปลวไฟที่ ผิวหน้าผ้า ตามเวลาที่กำหนด หากเป็นผ้าม่านพร้อมซับใน ต้องทดสอบชุดประกอบตามสภาพใช้งานจริง รวมถึงด้านหน้าและด้านหลังของชุดผ้า

Type	วิธีทดสอบ	เวลาจ่อไฟ	ชิ้นทดสอบหลัก
A	BS EN ISO 6941:2003, Procedure A	10 วินาที	6 ชิ้น: 3 ชิ้นตัดตามแนวยาวของม้วนผ้า ก 3 ชิ้นตัดตามแนวขวางของม้วนผ้า
B	BS EN ISO 15025:2002, Procedure A	15 วินาที	6 ชิ้น: 3 ชิ้นตัดตามแนวยาวของม้วนผ้า ก 3 ชิ้นตัดตามแนวขวางของม้วนผ้า
C	BS EN ISO 15025:2002, Procedure A	5, 15, 20 และ 30 วินาที ใช้คนละชุด	4 ชิ้นต่อเวลา ทดสอบทั้งก่อนและหลังซัก 50 รอบ

Type A และ B ต้องระบุการเตรียมผ้าก่อนทดสอบตามวิธีทำความสะอาดและเงื่อนไขของมาตรฐาน ส่วน Type C ต้องทดสอบ ก่อนและหลังซักมาตรฐาน 50 รอบตาม BS EN ISO 10528

การอ่านผล

คำในรายงาน	ความหมาย
Flame spread	การลามของเปลวไฟบนชิ้นผ้า
Hole formation	รูที่เกิดจากการเผาไหม้หรือหลอม
Marker thread severed	ด้ายกำหนดตำแหน่งถูกเผาจนขาด ใช้ประเมิน Type A
Flaming debris / droplets	เศษหรือหยดวัสดุที่หลุดจากผ้าขณะยังติดไฟ
Afterflame time	เวลาที่ผ้ายังมีเปลวไฟหลังนำหัวเผาออก
Afterglow time	เวลาที่ผ้ายังคุแดงหลังเปลวไฟดับ หรือหลังนำหัวเผาออกหากไม่มีเปลวไฟ

Type A — ทดสอบ 6 ชิ้น

อย่างน้อย 4 ชิ้น ต้องผ่านทั้ง 3 ข้อ:

• Flame spread — การลามของเปลวไฟ: ขอบล่างของเปลวไฟต้องไม่ถึงขอบซ้ายหรือขวาของผ้า
• Hole formation — การเกิดรูไหม้: รูไหม้ต้องไม่ถึงขอบซ้ายหรือขวาของผ้า
• Marker thread severed — ด้ายกำหนดตำแหน่งขาด: ด้ายเส้นแรกที่ขึงไว้ตรวจการลามไฟต้องไม่ขาด

อีกไม่เกิน 2 ชิ้น: ยอมให้ด้ายเส้นแรกขาด หรือไฟหรือรูไหม้ถึงขอบด้านข้างเพียงด้านเดียวได้ แต่ห้ามเสียหายเกินเงื่อนไขนี้ จึงต้องตรวจครบทั้ง 6 ชิ้น

Type B — ทดสอบ 6 ชิ้น

• Flame spread — การลามของเปลวไฟ: ขอบล่างของเปลวไฟต้องไม่ถึงขอบบน ขอบซ้าย หรือขอบขวาของผ้า
• Hole formation — การเกิดรูไหม้: รูไหม้ต้องไม่ถึงขอบบน ขอบซ้าย หรือขอบขวาของผ้า
• Flaming debris / droplets — เศษหรือหยดที่ยังติดไฟ: ต้องไม่มีหลุดออกจากผ้า

การตัดสิน: หากทั้ง 6 ชิ้นผ่าน ถือว่าผ่าน หากไม่ผ่านเพียง 1 ชิ้น ให้ทดสอบใหม่อีก 6 ชิ้น และชุดใหม่ต้องผ่านทุกชิ้น หากชุดแรกไม่ผ่านตั้งแต่ 2 ชิ้น หรือชุดใหม่มีชิ้นใดไม่ผ่าน ถือว่าไม่ผ่าน

Type C — ทดสอบทั้งก่อนซักและหลังซัก 50 รอบ

ต้องผ่านเกณฑ์ต่อไปนี้ครบทุกช่วงเวลาจ่อไฟ 5, 15, 20 และ 30 วินาที:

• Flame spread — การลามของเปลวไฟ: ขอบล่างของเปลวไฟต้องไม่ถึงขอบบน ขอบซ้าย หรือขอบขวาของผ้า
• Hole formation — การเกิดรูไหม้: รูไหม้ต้องไม่ถึงขอบบน ขอบซ้าย หรือขอบขวาของผ้า
• Flaming debris / droplets — เศษหรือหยดที่ยังติดไฟ: ต้องไม่มีหลุดออกจากผ้า
• Afterflame time — เวลาที่ผ้ายังมีเปลวไฟหลังนำหัวเผาออก: ค่าเฉลี่ยต้องไม่เกิน 2.5 วินาที
• Afterglow time — เวลาที่ผ้ายังคุแดงหลังเปลวไฟดับ: ค่าเฉลี่ยต้องไม่เกิน 2.5 วินาที

การตัดสิน: ต้องผ่านครบทั้งก่อนซักและหลังซัก 50 รอบ หากไม่ผ่านเงื่อนไขใด ถือว่าไม่ผ่าน Type C

ในการอ่านใบรายงาน ควรพบข้อความที่ระบุครบ เช่น “BS 5867-2:2008, Type B – PASS” พร้อมเงื่อนไขก่อนทดสอบ การเขียนเพียง “ผ่าน BS 5867” ยังไม่ระบุว่าได้ทดสอบ Part และ Type ใด และการผ่าน Part 2 ไม่ได้ยืนยันว่าผ่านคุณสมบัติทั่วไปใน Part 1 ด้วย

BS 5867 มีไว้กำหนดว่า “ผ้าม่านที่ผ่านมาตรฐานต้องมีคุณสมบัติอย่างไร” ทั้งความคงทนของสี การหดหรือยืด และพฤติกรรมเมื่อสัมผัสเปลวไฟ ส่วนที่อ้างอิงมาตรฐานอื่นหลายฉบับ เพราะมีวิธีทดสอบแต่ละคุณสมบัติที่ใช้ร่วมกันได้อยู่แล้ว จึงไม่จำเป็นต้องสร้างวิธีใหม่ซ้ำซ้อน โดย BS 5867 นำวิธีเหล่านั้นมาเลือกใช้ พร้อมกำหนดเงื่อนไขและเกณฑ์ผ่านให้เหมาะกับผ้าม่าน ทำให้ผู้ผลิต ห้องทดสอบ และผู้ซื้อใช้ข้อกำหนดเดียวกันในการตัดสินคุณภาพ

ชื่อเต็มของมาตรฐานต่างๆที่ปรากฎในบทความนี้

BS EN ISO 105-B02 Textiles — Tests for colour fastness — Part B02: Colour fastness to artificial light: Xenon arc fading lamp test : สิ่งทอ — การทดสอบความคงทนของสี — ส่วน B02: ความคงทนของสีต่อแสงประดิษฐ์ โดยใช้หลอดซีนอนอาร์ก

BS EN ISO 105-C06: Textiles — Tests for colour fastness — Part C06: Colour fastness to domestic and commercial laundering : สิ่งทอ — การทดสอบความคงทนของสี — ส่วน C06: ความคงทนของสีต่อการซักในครัวเรือนและการซักเชิงพาณิชย์

BS EN ISO 105-D01: Textiles — Tests for colour fastness — Part D01: Colour fastness to drycleaning using perchloroethylene solvent : สิ่งทอ — การทดสอบความคงทนของสี — ส่วน D01: ความคงทนของสีต่อการซักแห้งโดยใช้ตัวทำละลายเปอร์คลอโรเอทิลีน

BS EN ISO 6330: Textiles — Domestic washing and drying procedures for textile testing : สิ่งทอ — ขั้นตอนการซักและทำให้แห้งแบบครัวเรือนสำหรับการทดสอบสิ่งทอ

BS EN ISO 3175-1: Textiles — Professional care, drycleaning and wetcleaning of fabrics and garments — Part 1: Assessment of performance after cleaning and finishing : สิ่งทอ — การดูแลรักษา การซักแห้ง และการซักเปียกโดยผู้ประกอบวิชาชีพ สำหรับผ้าและเสื้อผ้า — ส่วนที่ 1: การประเมินสมรรถนะหลังการทำความสะอาดและตกแต่งสำเร็จ

BS EN ISO 6941:2003 – Textile fabrics – Burning behaviour – Measurement of flame spread properties of vertically oriented specimens ผ้าสิ่งทอ – พฤติกรรมการเผาไหม้ – การวัดสมบัติการลามไฟของชิ้นทดสอบที่วางในแนวตั้ง
Procedure A: Surface ignition จ่อไฟที่ ผิวหน้าผ้า
Procedure B: Bottom edge ignition จ่อไฟที่ ขอบล่างของผ้า

BS EN ISO 15025:2002 – Protective clothing – Protection against heat and flame – Method of test for limited flame spread เสื้อผ้าป้องกัน – การป้องกันความร้อนและเปลวไฟ – วิธีทดสอบการลามไฟแบบจำกัด
Procedure A: Surface ignition จ่อไฟที่ ผิวหน้าผ้า
Procedure B: Bottom edge ignition จ่อไฟที่ ขอบล่างของผ้า

BS EN 1021: Furniture – Assessment of the ignitability of upholstered furniture.
BS EN 1021: เฟอร์นิเจอร์ – การประเมินความสามารถในการติดไฟของเฟอร์นิเจอร์หุ้มเบาะ

มาตรฐานนี้แบ่งการทดสอบออกเป็น 2 พาร์ทหลัก ตามประเภทของแหล่งกำเนิดประกายไฟ ได้แก่:

• BS EN 1021-1: Ignition source smouldering cigarette
  แหล่งกำเนิดประกายไฟจำลองจากก้นบุหรี่ที่กำลังคุไหม้
• BS EN 1021-2: Ignition source match flame equivalent
  แหล่งกำเนิดประกายไฟจำลองจากเปลวไฟเทียบเท่าไม้ขีดไฟ

วิธีการทดสอบ (Testing Method)

• การเตรียมชิ้นงานทดสอบ: ใช้แท่นทดสอบที่สร้างขึ้นเพื่อจำลองลักษณะของเก้าอี้ โดยมีแผ่นที่นั่งและแผ่นพนักพิงทำมุมฉากต่อกัน (90 องศา) นำ ผ้าที่จะใช้ทดสอบ หุ้มทับลงบน ฟองน้ำมาตรฐาน (Standard Polyurethane Foam) ตามที่มาตรฐานกำหนด
• วิธีทดสอบ Part 1 (Cigarette): นำก้นบุหรี่ที่ถูกจุดจนคุไฟ วางลงตรงบริเวณร่องซอกมุม (รอยต่อระหว่างพนักพิงและเบาะนั่ง) ปล่อยทิ้งไว้จนกว่าบุหรี่จะไหม้หมด
• วิธีทดสอบ Part 2 (Match Equivalent): ใช้ท่อพ่นก๊าซบิวเทนที่ตั้งค่าความสูงเปลวไฟไว้ที่ 35 มิลลิเมตร (จำลองเปลวไฟจากไม้ขีด) จ่อเข้าไปที่บริเวณร่องซอกมุมของเบาะเป็นระยะเวลา 15 วินาที จากนั้นจึงดึงเปลวไฟออก

การอ่านผล (Interpretation of Results)

การอ่านผลจะพิจารณาจากพฤติกรรมการลามไฟของวัสดุ (ผ้าหุ้ม + ฟองน้ำ) หลังจากได้รับแหล่งกำเนิดไฟ:

• การอ่านผล Part 1: สังเกตการณ์เป็นเวลา 60 นาที หากผ้าหรือฟองน้ำไม่มีการคุไหม้ลุกลาม (Progressive smouldering) หรือไม่มีการลุกเป็นเปลวไฟ (Flaming) ออกจากจุดที่วางบุหรี่ ถือว่า ผ่าน
• การอ่านผล Part 2: หลังจากดึงท่อพ่นก๊าซบิวเทนออก (หลังจ่อครบ 15 วินาที) หากเปลวไฟที่ติดบนผ้าดับลงได้เองภายใน 120 วินาที (2 นาที) และไม่มีพฤติกรรมการคุไหม้ลุกลามต่อ ถือว่า ผ่าน

การให้คะแนน (Scoring / Rating)

มาตรฐาน BS EN 1021 ไม่มีการให้คะแนนเป็นตัวเลขหรือระดับ (เช่น Class A, B หรือ 1-10) แต่จะใช้เกณฑ์การตัดสินแบบ ผ่าน (Pass) หรือ ไม่ผ่าน (Fail) เท่านั้น

ในใบรับรองผลการทดสอบ (Test Report) จากห้องแล็บ มักจะระบุผลลัพธ์ด้วยตัวย่อ ดังนี้:

• NI (Non-Ignition): ไม่เกิดการติดไฟ/ไม่ลุกลามลุกไหม้ = ผ่าน (Pass)
• I (Ignition): เกิดการติดไฟ/ลุกลามลุกไหม้ = ไม่ผ่าน (Fail)

BS EN 1021 คือ มาตรฐานยุโรป (EN – European Standard) ที่ถูกนำมาใช้เป็น มาตรฐานแห่งชาติอังกฤษ (BS – British Standard) ซึ่งเป็นชุดของมาตรฐาน

BS 5852: Methods of test for assessment of the ignitability of upholstered seating by smouldering and flaming ignition sources. คือมาตรฐานของอังกฤษ (British Standard) สำหรับการทดสอบความสามารถในการลุกไหม้และการติดไฟของวัสดุหุ้มเฟอร์นิเจอร์ (Upholstered furniture) โดยเฉพาะผ้าหุ้มและโฟม/ฟองน้ำ (composite) เพื่อดูว่าสามารถทนต่อแหล่งกำเนิดไฟ (Ignition Sources) ต่าง ๆ ได้หรือไม่

1. BS 5852 Part 1:1979 — ทดสอบวัสดุหุ้มนั่ง-นอนที่มี composite ด้วยแหล่งไฟจากการสูบบุหรี่ (Source 0: บุหรี่คุกรุ่น) และเปลวไฟเล็ก (Source 1: เปลวไฟจากไม้ขีดไฟจำลอง) — เหมาะสำหรับการใช้งานในที่พักอาศัย
2. BS 5852 Part 2:1982 — ทดสอบวัสดุหุ้มนั่ง-นอนโดยใช้แหล่งไฟ Crib Ignition Sources (เช่น Crib 4–7) — เหมาะกับเฟอร์นิเจอร์ที่ใช้ในอาคารสาธารณะ โรงแรม โรงพยาบาล ฯลฯ ซึ่งต้องการความปลอดภัยสูงขึ้น

Ignition Sources (ตัวกำหนดระดับการทดสอบ)

• Source 0 – Smouldering cigarette = บุหรี่คุกรุ่น (ไม่เกิดเปลวไฟ แต่มีการคุกรุ่นและความร้อน)
• Source 1 – Simulated match flame test = เปลวไฟจำลองจากไม้ขีดไฟ (ใช้หัวพ่นก๊าซบิวเทน ขนาดเปลวไฟ ~35 mm)
• Source 2 – Butane flame, 40 mm flame height = เปลวไฟบิวเทน ความสูง ~40 มม.
• Source 3 – Butane flame, 70 mm flame height = เปลวไฟบิวเทน ความสูง ~70 มม.
• Source 4 – Wooden crib 4 = กองไม้เล็ก (ไม้ยาว 40 mm, 10 sticks, 5 layers)
• Source 5 – Wooden crib 5 = กองไม้ขนาดกลาง (ไม้ยาว 40 mm, 20 sticks, 10 layers)
• Source 6 – Wooden crib 6 = กองไม้ใหญ่ (ไม้ยาว 80 mm, 10 sticks, 5 layers)
• Source 7 – Wooden crib 7 = กองไม้ใหญ่มาก (ไม้ยาว 80 mm, 20 sticks, 10 layers)

Source 0–3 = ใช้ไฟเล็ก ๆ (cigarette / butane flame)

Source 4–7 = ใช้กองไม้ (cribs) ซึ่งไฟแรงและควบคุมได้แม่นยำ

หน้าตัดไม้ทุก crib = ~6.5 × 6.5 mm (เท่ากัน) สิ่งที่ต่างคือ ความยาวไม้ (40 หรือ 80 mm) และ จำนวนแท่ง/ชั้น

Source ที่เป็นที่นิยมนำมาทดสอบ Source 0, Source 1 และ Source 5

Source 0 Smouldering cigarette (บุหรี่)

• ความหมาย: การวางบุหรี่ที่ติดไฟไว้ในร่องเบาะเพื่อดูว่าผ้า/ฟองน้ำจะติดไฟหรือคุกรุ่นต่อหรือไม่
• ใช้ทดสอบ: ความปลอดภัยจาก บุหรี่ที่ดับไม่สนิท

Source 1 Simulated match flame test (เปลวไฟจากไม้ขีดไฟจำลอง)

• ความหมาย: ใช้หัวพ่นก๊าซบิวเทน (butane gas burner) สร้างเปลวไฟสูงประมาณ 35–50 มม. นำไปจี้ที่รอยต่อหรือร่องเบาะเป็นเวลา 20 ± 1 วินาที เพื่อจำลองไฟจากไม้ขีดไฟ
• ใช้ทดสอบ: ความปลอดภัยของวัสดุจากการสัมผัสกับเปลวไฟขนาดเล็ก เช่น ไม้ขีดไฟหรือไฟแช็ก

Source 5 Crib 5 test wooden crib (กองไม้เล็กจุดไฟ)

• ความหมาย: ใช้ไม้เล็ก ๆ มาประกอบเป็นกอง (wooden crib no.5) ตามขนาดมาตรฐาน จากนั้นหยดด้วย propane-1,3-diol (สารเร่งไฟ) แล้วจุดไฟ วางลงบนเบาะหรือวัสดุทดสอบ
• ใช้ทดสอบ: ความปลอดภัยต่อแหล่งกำเนิดไฟที่รุนแรงกว่าบุหรี่ (Source 0) หรือไฟไม้ขีด (Source 1) โดยจำลองสถานการณ์ที่มีไฟจากกองไม้เล็ก ๆ ตกลงบนเฟอร์นิเจอร์
• มักใช้ใน: เฟอร์นิเจอร์สำหรับพื้นที่สาธารณะ (contract use) เช่น โรงแรม โรงพยาบาล ผับ บาร์ โรงภาพยนตร์ ฯลฯ ซึ่งกฎหมายและมาตรการด้านความปลอดภัยมักกำหนดให้ต้องผ่านการทดสอบนี้